Aktualności

55. rocznica premiery „Kordiana” Juliusza Słowackiego w reżyserii Kazimierza Dejmka

16 listopada mija 55 lat od premiery Kordiana, którą zaplanowano jako kulminację uroczystości dwusetlecia Teatru Narodowego. Inscenizował Kazimierz Dejmek, ówczesny dyrektor Narodowej Sceny.

Na zdjęciu: Ignacy Gogolewski (Kordian) w Kordianie Juliusza Słowackiego w reżyserii  Kazimierza Dejmka.
Premiera w Teatrze Narodowym 16 listopada 1965.
Fot. Franciszek Myszkowski / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Monumentalna klęska, wspaniałe ruiny. Więcej w nim pomysłów i zamierzeń aniżeli ich spełnienia. Aktorsko spektakl nierówny, nieopanowany przeze mnie, zajętego opanowywaniem piekielnej machiny poruszającej ekrany” – pisał w swoich „Wiadomościach o mojej pracy w Teatrze Narodowym” Kazimierz Dejmek, reżyser przedstawienia i ówczesny dyrektor Teatru Narodowego.

Premierę Kordiana zaplanowano jako kulminację uroczystości dwusetlecia Teatru Narodowego. Dejmek nie cenił dramatu romantycznego. Wprowadzenie go do repertuaru zostało w dużej mierze wymuszone przez zewnętrzne naciski – nazwa „Teatr Narodowy” oznaczała również zobowiązania.
Tym boleśniejsza była porażka, z którą zespół musiał się zmierzyć.

Pierwszym problemem inscenizacji okazała się scenografia i… brak scenografa z prawdziwego zdarzenia. W rezultacie sporu artystycznego z Andrzejem Stopką Dejmek sam zaprojektował system ruchomych ekranów. Reżyserowi zależało bowiem na dekoracji antynaturalistycznej, która mogła wyrazić dynamikę czasu utworu, pisanego częściowo jak filmowe sekwencje.

Ignacy Gogolewski, który zagrał już Kordiana w telewizyjnym przedstawieniu Jerzego Antczaka, został obsadzony w roli tytułowej. Po premierze Dejmek potraktował aktora bezwzględnie, oskarżając go o zniszczenie koncepcji inscenizacyjnej przedstawienia. „Do generalnych prób realizował moje prośby i polecenia, na jednej z nich zagrał à la James Dean, na premierze powtórzył swój sukces telewizyjny. [...] Jak to się nieszczęśliwie aktorom w takich chwilach przydarza – odwołują się do tych sposobów i narzędzi, które im kiedyś zapewniły sukces²”.

W konsekwencji sporu z Dejmkiem Gogolewski złożył wypowiedzenie pracy w Teatrze Narodowym. Po latach odniósł się już bez emocji do zarzutów reżysera. „Po paru próbach sytuacyjnych, kiedy cały czas oczekiwano ode mnie racjonalności w konstruowaniu mojego bohatera, a ja nie mogłem wyzwolić się z tamtego, naiwnego, romantycznego wizerunku młodzieńca, powinienem powiedzieć: Przepraszam, ale ja nie umiem tego w taki sposób zinterpretować. Jednak nie zrobiłem tego³”. Gogolewski po prostu nie wyobrażał sobie Kordiana jako logicznego racjonalisty w skórze romantycznego buntownika. 

Za najciekawszą część nieudanego przedstawienia Dejmek i recenzenci uznali Przygotowanie. „Wspaniała, gryząca satyra. Za jej logikę dzięki trzeba złożyć Gustawowi Holoubkowi, który jako główna postać Przygotowania – Szatan – z pasją i siłą poprowadził ten znakomity fragment sztuki

Dwa lata później Dejmek wróci do dramatu romantycznego – obsadzi Holoubka w roli Gustawa-Konrada w Dziadach Mickiewicza, legendarnym przedstawieniu, które wywoła manifestacje patriotyczne na widowni, zostanie zdjęte z afisza przez komunistyczne władze i doprowadzi do protestów ulicznych oraz przesilenia politycznego w marcu 1968 roku.


Na zdjęciach: Kordian Juliusza Słowackiego w reżyserii  Kazimierza Dejmka. Premiera w Teatrze Narodowym 16 listopada 1965. Fot. Franciszek Myszkowski / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego
– scena zbiorowa
– Gustaw Holoubek (Szatan), Jan Kobuszewski (Mefistofel)

¹
Magdalena Raszewska, Teatr Narodowy 1949–2004, Warszawa 2005, s. 126.
² Ibidem.
³ Ignacy Gogolewski, Od Gustawa-Konrada do… Antka Boryny. Rozmawia Jolanta Ciosek, Warszawa 2008, s. 159.
Andrzej Jarecki, Nowy Kordian, „Sztandar Młodych” 1965, nr 275.





  • Szlachetność i profity. Rozmowa z Janem Englertem

    „Rozkrok między szlachetnością a interesownością, pychą a skromnością – to jest najciekawsze” – mówi Jan Englert, reżyser Mizantropa

  • W próbach: MIZANTROP

    Próby i przygotowania do Molierowskiego Mizantropa. Reżyseruje Jan Englert. Premiera 10 grudnia na scenie Studio. 

  • Niejednoznaczność | Molière w Narodowym

    Pytania o nasz stosunek do świata i postawę wobec innych, o egoizm i empatię – Jan Englert reżyseruje Mizantropa Molière’a. 

  • Repertuar grudzień 2022 – luty 2023

    W grudniu zapraszamy na premierę Mizantropa! Ponadto na trzech scenach Teatru wiele tytułów, w tym Księgi Jakubowe.

  • Oferty promocyjne

    Comiesięczne programy TEATR DLA SENIORÓW, TEATR DLA STUDENTÓW (obecnie w ofercie propozycje od grudnia do lutego 2023) oraz inne aktualne promocje. 

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • Eimuntas Nekrošius – wspomnienie

    Eimuntas Nekrošius (21 listopada 1952 – 20 listopada 2018). Wspominamy litewskiego reżysera, jednego z najwybitniejszych europejskich twórców teatralnych ostatniego półwiecza.

  • W Czytelni: eseje poświęcone Eimuntasowi Nekrošiusowi

    Obszerne eseje autorstwa Łukasza Drewniaka poświęcone Dziadom oraz Ślubowi, spektaklom przygotowanym przez Eimuntasa Nekrošiusa w Teatrze Narodowym. 

  • 80. urodziny Anny Seniuk

    Anna Seniuk obchodzi 80 urodziny! Jubilatce składamy z tej okazji najserdeczniejsze życzenia wszelkiej pomyślności!

  • DEKALOG – recenzje po premierze

    Przedstawiamy wybór recenzji po premierze Dekalogu Kieślowskiego / Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.  

  • My z nich | rozmowa z Michałem Zadarą

    „My, współcześni Polacy, jesteśmy spadkobiercami bardzo różnych tradycji, narodowości, praktyk” – mówi Michał Zadara, reżyser Ksiąg Jakubowych.

  • Dziedzictwo | premiera KSIĄG JAKUBOWYCH

    Nasi przodkowie, tożsamość i przyszłość – Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk w inscenizacji Michała Zadary.

  • JERZY JAROCKI we wspomnieniach aktorów

    „Był niewątpliwie najlepiej słuchającym reżyserem”... – aktorzy Teatru Narodowego wspominają Jerzego Jarockiego. 10 października mija 10 rocznica śmierci wybitnego reżysera. 

  • Po pierwsze człowiek | premiera DEKALOGU

    Wojciech Faruga sięga po ikoniczne dzieło polskiego filmu, przemyślane na nowo po ponad trzech dekadach. 

  • Rozmowa z Wojciechem Farugą o DEKALOGU

    „Wydaje mi się, że rozważania: co jest dobre, co złe, co trzeba, a czego nie wolno, są teraz, kiedy ten świat po raz kolejny nam się wymknął, wyjątkowo ważne” – mówi reżyser.

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Premiery sezonu 2022/2023

    Zaplanowaliśmy już premiery sezonu 2022/2023! Rozpoczynamy Dekalogiem Kieślowskiego i Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • Podsumowanie sezonu 2021/2022

    Premiery, nagrodzona monografia Dejmek Magdaleny Raszewskiej, projekty artystyczne i edukacyjne, nagrody aktorskie – podsumowujemy sezon 2021/2022.

  • „KLASA TN. Pierwszy dzwonek” – finał projektu

    9 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Bobo! Pokazy zwieńczyły projekt edukacyjny „KLASA TN. Pierwszy dzwonek”. 

  • „KLASA TN. Drugi dzwonek” – finał projektu

    3 i 4 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Ukochanie! Za nami finał projektu edukacyjnego „KLASA TN. Drugi dzwonek”. 

  • Twoja głowa spadnie | premiera MARII STUART

    „Moja głowa była celem tych spisków, lecz to twoja spadnie!” W roli Elżbiety – Danuta Stenka, w roli Marii Stuart – Wiktoria Gorodeckaja. 

  • MARIA STUART – wybór pierwszych recenzji

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Marii Stuart Schillera w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

  • Justyna Kowalska i Mateusz Rusin nagrodzeni!

    Justyna Kowalska i Mateusz Rusin z trzecią nagrodą aktorską 62. Kaliskich Spotkań Teatralnych za role w Tchnieniu Macmillana w reżyserii Grzegorza Małeckiego. Gratulujemy!

  • Cykl SCENA MŁODYCH

    Zapraszamy na majowe przedstawienia. Gramy Lunapark z piosenkami Grzegorza Ciechowskiego oraz Kamień wg Bronki Nowickiej.  

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – recenzje po prapremierze

    Baron Münchhausen dla dorosłych autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – recenzje po prapremierze. 




  • Z bagna za włosy. Rozmowa z Maciejem Wojtyszką

    Maciej Wojtyszko o Münchhausenie: „Jego sposób myślenia jest nam potrzebny zawsze, tym bardziej, im bardziej musimy się wyciągać za włosy. Z bagna albo i szamba”. 

  • Książę Łgarzy | Münchhausen w Narodowym

    Baron Münchhausen dla dorosłych – Maciej Wojtyszko główną postacią swojego dramatu uczynił uosobienie bajecznej mistyfikacji, łgarstwa, nieokiełzanej fantazji. 

  • WIECZÓR TRZECH KRÓLI – recenzje

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Wieczoru Trzech Króli albo Co chcecie w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • Miłosne gry pozorów. Gramy Shakespeare’a!

    Miłosne intrygi, zamiany ról, gry pozorów, dźwiękowa feeria – Wieczór Trzech Króli w inscenizacji Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 4 grudnia 2021.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „To będzie spektakl o bogactwie, wielości odcieni, jakie słowo »miłość« może ze sobą nieść” – mówi Piotr Cieplak, który pracuje nad inscenizacją Wieczoru Trzech Króli.

  • Cykl AKTORZY/SENIORZY

    Teatr Narodowy jest partnerem internetowego projektu Leny Frankiewicz, filmowego cyklu, na który składają się rozmowy o teatrze z seniorkami i seniorami zawodu aktorskiego.

  • WYKŁADY OTWARTE online (materiały audio)

    Wykłady Teatru Narodowego online dotyczące badań nad twórczością wielkich osobowości polskiej kultury.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • Teatr Narodowy w Google Cultural Institute

    Wystawę o burzliwych dziejach Narodowej Sceny można oglądać w sieci! Zapraszamy do odwiedzenia Google Cultural Institute.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj