Aktualności

Świat, którym rządzi wieczne polowanie | premiera spektaklu PROWADŹ SWÓJ PŁUG PRZEZ KOŚCI UMARŁYCH

26/04/2026

Świat, którym rządzi wieczne polowanie – Ewa Platt wyreżyserowała Prowadź swój pług przez kości umarłych na podstawie powieści Olgi Tokarczuk. Premiera przedstawienia odbyła się 25 kwietnia na dużej scenie Teatru.

Plakat spektaklu PROWADŹ SWÓJ PŁUG PRZEZ KOŚCI UMARŁYCH Olgi Tokarczuk w reż. Ewy Platt, ilustracja: Jakub Woynarowski, opracowanie: Elipsy / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

Ilustracja: Jakub Woynarowski, opracowanie: Elipsy / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

Jedna z najgłośniejszych książek polskiej noblistki, Olgi Tokarczuk, to opowieść wielowarstwowa, sięgająca w swojej narracji jednocześnie do tego, co najbardziej przyziemne, jak i do tego, co zapisane w gwiazdach. Janina Duszejko, główna bohaterka powieści, jest odważna, bezkompromisowa, mówi głośno. Mierzy się z wieloma dolegliwościami i w swojej tajemniczej chorobie, zdaje się widzieć jaśniej. „Czasem myślę, że tylko chory jest naprawdę zdrowy” – przyznaje.

Kierując się empatią, staje w obronie tych najsłabszych – zwierząt, niewinnych ofiar ludzkich działań. Zaczyna zadawać pytania dla społeczności, w której przyszło jej żyć, bardzo niewygodne: o sens myśliwskich praktyk, o powinności, jakie mamy wobec natury, wreszcie o to, jak stosunek do natury kształtuje nas samych. Te pytania rodzą kolejne: o sens istnienia wszystkich żyjących istot, sens cierpienia, rozeznanie, co jest dobre, a co złe oraz o zło, które zniewala.

„W naszym spektaklu człowiek jest tak bardzo w centrum, że natura jest zupełnie lekceważona – w ogóle się jej nie zauważa. Człowiek jest kimś, kto aspiruje do tego, żeby naturę tworzyć, mieć ją na własność, bawić się nią – podkreśla Ewa Platt. – A przecież jest w nią całkowicie wpisany. Tak jak się traktuje naturę, tak traktuje się i drugiego człowieka. Jesteśmy na równi, a tym, co Janina Duszejko próbuje zrobić, jest sprawienie, by ci, którzy naturę postrzegają jako hobby, zaczęli myśleć krytycznie, kierować się rozsądkiem. Chce nadać godność temu światu”. (Wystawieni na strzał. Rozmowa z Ewą Platt)

Dominika Kluźniak (Janina Duszejko). Phot. Przemysław Jendroska

Dominika Kluźniak (Janina Duszejko) w spektaklu Prowadź swój pług przez kości umarłych Olgi Tokarczuk w reżyserii Ewy Platt. Fot. Przemysław Jendroska

„Chcąc lepiej zrozumieć, co istotnego kryje się w powieści pod warstwą kryminalnej intrygi, dobrze będzie spojrzeć na nią w kontekście animal question – pisze Dariusz Czaja w tekście Po tropach, po trupach zamieszczonym w programie spektaklu. – Z tej perspektywy widziana, Prowadź swój pług przez kości umarłych to nie tylko sprawnie skonstruowana sensacyjna narracja (z kluczowym pytaniem: kto zabił?), ale także mocna wypowiedź w sprawie statusu zwierząt dzisiaj. To, ubrana w literacki kostium, próba zmierzenia się z poważnym pytaniem o zwierzęcą ontologię, ale także z pytaniem: czy zwierzę ludzkie (human animal) ma jakieś powinności wobec nie-ludzkich zwierząt (non-human animals)? Jeszcze inaczej mówiąc: to poważna antropologia językiem literackim uczyniona”.

Myśliwska ambona kładzie się głębokim cieniem na całą sceniczną rzeczywistość, w której połączeni misją zabijania myśliwi ciągle powracają, wiecznie się odradzają. Stają się definicją tego świata. Jak wiele w tym mrocznym kryminale człowiek przekroczy jeszcze granic? I czy jest nadzieja na zmianę?

W przedstawieniu występują: Dominika Kluźniak w roli Janiny Duszejko, Oskar Hamerski w roli Matogi, Adam Szczyszczaj jako Dyzio, Wiktoria Gorodecka jako Czarna. Paweł Paprocki wystąpi w rolach Lekarza i Wilczego Oka, Karol Pocheć jako Boros, Justyna Kowalska jako Dobra Nowina. Magdalenę Warzechę zobaczymy w roli Żony Prezesa, Jacka Mikołajczaka w rolach Wielkiej Stopy oraz Księdza, Mirosława Konarowskiego jako Wnętrzaka i Prezesa, Piotra Grabowskiego jako Komendanta.

Spektakl wyreżyserowała Ewa Platt, adaptację powieści przygotowali Miłosz Markiewicz i Ewa Platt, dramaturgiem jest Miłosz Markiewicz, autorką scenografii i kostiumów – Anna Rogóż, muzykę skomponował Dominik Ossowski, za światło odpowiada Antoni Grałek. Aystentką reżyserki i suflerką jest Magdalena Markowska, inspicjentem – Krzysztof Kuszczyk. Realizatorami światła są Zbigniew Szulim, Bartłomiej Kaczalski, Krzysztof Łukasz Stefan, realizatorami dźwięku – Marek Szymański, Hubert Majewski, Mariusz Maszewski.