Aktualności

Tragiczny happy end. Rozmowa z Marcinem Hycnarem

Marcin Hycnar inscenizuje Opowieść zimową.

„Shakespeare wrzuca nas w sam środek chorego umysłu – mówi reżyser. –  I, jak u Hitchcocka, zaczyna się od wybuchu, a potem napięcie rośnie”.

Próby do OPOWIEŚCI ZIMOWEJ: Marcin Hycnar (reżyser). Fot. Bartek WarzechaOpowieść zimową przygotowuje Pan w nowym tłumaczeniu Piotra Kamińskiego. Jak się pracuje korzystając z tego przekładu?

Ciekawa sytuacja. Anglicy zresztą nam jej zazdroszczą – możemy obcować z nowymi tłumaczeniami dzieł Shakespeare’a. Przedstawić Opowieść zimową zupełnie nowymi słowami to podniecające wyzwanie. Pan Piotr Kamiński jest człowiekiem otwartym na nasze sugestie dotyczące przekładu, zgodził się zerknąć na kilka miejsc w tekście, które naszym zdaniem mogłyby brzmieć „sprawniej”, bardziej współcześnie. Jestem mu za to bardzo wdzięczny. To są drobne korekty, wynikające z tego, że teatr rządzi się nieco innymi prawami niż literatura. Słowo, które w lekturze wydaje się właściwe, może inaczej zabrzmieć, gdy zostanie wypowiedziane ze sceny. Chcemy osiągnąć taki stan, w którym aktorowi nic nie będzie w mowie przeszkadzało, tylko raczej pomagało. Oczywiście, bez żadnych nachalnych odniesień do współczesności. Cieszę się, że mogę to nowe tłumaczenie przedstawić światu jako pierwszy.

Ten późny dramat Shakespeare’a jawi się jako szaleńcza historia, pełna nieprawdopodobieństw.

Wątek szaleństwa najbardziej mnie intryguje. Mam na myśli szaleństwo władcy Leontesa w pierwszych trzech aktach. Jak to możliwe, by w głowie człowieka, z niczego, nagle zrodziła się taka obsesja? Jak to się dzieje, że w jednej chwili ktoś może popaść w taki obłęd? Jeden człowiek – z własnych kompleksów, niepewności, przywidzeń, snów, niepokojów i lęków – jest w stanie utkać taką tragedię?! W Opowieści zimowej Leontes jest „Otellem dwa w jednym”. W jego głowie siedzą i Otello, i Jagon. To studium szaleństwa. Drobne poszlaki, przywidzenia władcy prowadzą do tragedii w wielu wymiarach – ludzkim, społecznym i państwowym. Leontes zmierza do upadku, totalnej destrukcji. Pozostawia zgliszcza. Jest przerażające, a z drugiej strony fascynujące, do czego może być zdolny jeden człowiek cierpiący na tę straszną chorobę duszy i umysłu – zazdrość.

Zazdrość Leontesa błyskawicznie potężnieje. Następuje rozgorączkowana galopada myśli i uczuć…

Shakespeare wrzuca nas w sam środek chorego umysłu. I, jak u Hitchcocka, zaczyna się od wybuchu, a potem napięcie rośnie. Na początku jakiś szczegół, drobna, niezdrowa myśl, a za chwilę cały świat wywrócony jest już do góry nogami. To jest bardzo ciekawe, choć trudne dla aktorów. Umówiliśmy się, że przygotowujemy współczesną baśń – z dobrodziejstwem wszystkich nieprawdopodobieństw Shakespeare’a. Przechodzimy nad nimi do porządku dziennego. Teatr jest przecież pewną ułudą, umową, kreacją i jednocześnie esencją – takim wyciśnięciem cytryny do końca. Baśniowość podkreślamy także w warstwie wizualnej, w montażu scen spektaklu, który w pewnych częściach jest oniryczny, jakby z pogranicza sennego koszmaru i jawy. Poza tym myślę, że obsesja i obłęd Leontesa są ze wszech miar współczesne. Uczucie zazdrości jest ponadczasowe. Zawsze w człowieku może się uruchomić taki destrukcyjny mechanizm.

Próby do OPOWIEŚCI ZIMOWEJ: Oskar Hamerski (Leontes), Paweł Paprocki (Wielmoża sycylijski), Jakub Gawlik (Wielmoża sycylijski), Kacper Matula (Wielmoża sycylijski), Bartłomiej Bobrowski (Antygonus), Justyna Kowalska (Paulina). Fot. Bartek WarzechaW przypływie zazdrości i gniewu Leontes dopuszcza się rzeczy strasznych. Czy „Wielką Pomyłkę” da się odpokutować?

To jest pytanie… Nie wiem, ale mam taką daleko idącą wątpliwość. Finał Opowieści zimowej można czytać rozmaicie. Mnie bliska jest koncepcja niektórych komentatorów twórczości Shakespeare’a, którzy w scenie ożywienia posągu widzą pytanie autora o naszą wiarę w zmartwychwstanie ciała. Wówczas można traktować finał sztuki jako swego rodzaju Sąd Ostateczny. Co będziemy mieć sobie do powiedzenia, kiedy spotkamy się po drugiej stronie? Czy faktycznie wszystko zostanie nam wybaczone? Co będzie znaczyć dla nas „życie wieczne w przyszłym świecie”? Czy skrucha jest możliwa i przede wszystkim, czy wybaczenie jest możliwe? W przedstawieniu staram się podejmować także te kwestie. Choć sam nie jestem zbyt wielkim optymistą w tej materii. Wydaje mi się, że jedną z największych bzdur, jakie wymyślił człowiek, są słowa piosenki Hanki Ordonówny: „Miłość ci wszystko wybaczy”. 

W Opowieści zimowej mamy pęknięcie – najpierw tragedię i oszalałego z zazdrości Leontesa, który bardzo szybko staje się również tyranem, a potem sielankę…

Podczas lektury miałem wrażenie, że ktoś przynajmniej dwa razy podmienił po drodze autora sztuki. Po klasycznej tragedii szekspirowskiej następuje tzw. część czeska dramatu, która ma formę romansu pasterskiego. Przyznam, że z tymi fragmentami tekstu miałem największe kłopoty. W związku z tym na pewien czas je porzuciłem i czytałem końcowe partie Opowieści zimowej. Zakończenie, które stało się dla mnie kluczem do części czeskiej, zaszczepiło we mnie niepokój i taką myśl, że być może cała historia wcale nie zmierza do realistycznego finału. Jak już wspominałem, pojawiają się tutaj zagadnienia metafizyczne, kwestie dotyczące możliwości zmartwychwstania. 

Ważnym motywem w Opowieści zimowej jest Czas, który jest również osobą dramatu. To także prowokuje do rozważań dotyczących przemijania i śmierci.

Motyw czasu, przemijania, ale i odradzania się świata (po zimie zawsze przychodzi wiosna) wpisany jest w część czeską, w której Perdita, córka zesłana na wygnanie, w scenie powitania na święcie strzyżenia owiec, wprost odwołuje się do mitu o Demeter i Korze. Jest figurą powrotu. A historia jej matki Hermiony staje się znakiem powrotu na ziemię ze świata zmarłych. Jest to część, w której świat rodzi się na nowo, przybywa z ciemności, z otchłani, z hadesu. Czas jest bardzo istotnym bohaterem. Myślę, że Shakespeare zrobił, także współczesnym sobie widzom, wielką niespodziankę, wprowadzając na scenę personifikację Czasu, który mówi: „A teraz, proszę Państwa, minęło 16 lat. Jesteśmy zupełnie gdzie indziej i kto inny będzie bohaterem tej części”. I radźcie sobie z tym. Przyjrzyjcie się, na ile skrucha, której tak bardzo byśmy sobie życzyli, jest realna, na ile odkupienie jest możliwe.

W dramacie pojawiają się także tematy samego konstruowania opowieści, „opowiadania”, „snucia opowieści”. Aż do finału. Szczęśliwego?

Pojawia się pytanie: co to jest za happy end, skoro z powodu zapędów Leontesa wydarzyło się tyle zła? Mam wrażenie, że szczęśliwe zakończenie zrodzone jest z życzeniowego myślenia władcy, jego ogromnej potrzeby takiego właśnie finału, pragnienia. Nie jestem przekonany, czy wszyscy inni są nim zachwyceni, czy podzielają entuzjazm króla. Leontes mówi Paulinie: „twój mąż zginął rozszarpany przez niedźwiedzia, ale weź sobie Kamilla i bądźcie razem”. Uszczęśliwianie innych na siłę. Jest w tym jakaś determinacja – wszystko ma wyglądać tak, jakby się dobrze skończyło. Jednak to gładkie zakończenie historii brzmi mało wiarygodnie w kontekście tragedii, jaka rozegrała się na naszych oczach.

A dlaczego „zimą najlepsza jest smutna opowieść”? Mówi tak Mamiliusz, syn Leontesa i Hermiony.

Mamiliusz jest mistrzem ceremonii, antreprenerem całego zdarzenia. Chłopczyk, który będzie musiał złożyć z siebie ofiarę, opowiada baśń, a może makabreskę. Myślę, że nieprzypadkowo właśnie temu chłopcu Shakespeare wkłada w usta historię o człowieku, który żył na cmentarzu. Staramy się naszą Opowieść zimową w Teatrze Narodowym snuć w ten sposób, by była opowieścią o człowieku, który na własne życzenie żył na cmentarzu, na cmentarzysku swoich najbliższych.


Rozmawiała: Monika Mokrzycka-Pokora (materiał własny Teatru; w przypadku publikacji fragmentów prosimy o podanie źródła)

Strona przedstawienia Opowieść zimowa →
Premiera: 20 maja 2017, sala Bogusławskiego

  • Twoja głowa spadnie | premiera MARII STUART

    „Moja głowa była celem tych spisków, lecz to twoja spadnie!” W roli Elżbiety – Danuta Stenka, w roli Marii Stuart – Wiktoria Gorodeckaja. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – odwołane spektakle

    Z przykrością zawiadamiamy, że przedstawienia Barona... 19, 20, 21 i 22 maja zostały odwołane; informujemy o dodatkowym terminie spektaklu 17 maja.

  • Żegnamy Ignacego Gogolewskiego

    Z ogromnym smutkiem żegnamy Ignacego Gogolewskiego, jednego z najwybitniejszych aktorów Teatru Narodowego. 

  • Żegnamy Jerzego Trelę

    Z wielkim żalem żegnamy Jerzego Trelę, wybitnego aktora, który należał do zespołu Teatru Narodowego w latach 1998–2000. 

  • Justyna Kowalska i Mateusz Rusin nagrodzeni!

    Justyna Kowalska i Mateusz Rusin z trzecią nagrodą aktorską 62. Kaliskich Spotkań Teatralnych za role w Tchnieniu Macmillana w reżyserii Grzegorza Małeckiego. Gratulujemy!

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • PCHŁA SZACHRAJKA | «Блоха Шахрайка»

    Na pokazy Pchły Szachrajki 3 maja zaprosiliśmy dzieci ewakuowane z ogarniętej wojną Ukrainy. 3-го травня ми запросили дітей, евакуйованих із зруйнованої війною України.

  • Repertuar majowy

    Premiera Marii Stuart Schillera w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego. Wśród majowych spektakli – Piknik pod Wiszącą Skałą wg Lindsay. 

  • Czerwiec na scenach Narodowego

    Na afiszu m.in. spektakle na podstawie tekstów polskich autorów – Jak być kochaną Brandysa oraz Matka Joanna od Aniołów Iwaszkiewicza. 

  • TEATR DLA SENIORÓW w maju

    W ofercie promocyjnej siedem tytułów, w tym Ułani Rymkiewicza oraz Letnicy Gorkiego. 

  • TEATR DLA STUDENTÓW w maju

    Bilety w promocyjnych cenach na siedem tytułów, wśród propozycji – Jak być kochaną Brandysa i Kilka dziewczyn LaBute’a. 

  • TEATR DLA SENIORÓW w czerwcu

    Seniorzy mogą skorzystać z oferty promocyjnej na siedem tytułów, wśród propozycji – Zemsta nietoperza Straussa i Twórcy obrazów Enquista. 

  • TEATR DLA STUDENTÓW w czerwcu

    Bilety w promocyjnych cenach dla studentów na siedem tytułów – w ofercie m.in. Gombrowiczowski Ślub oraz Skóra węża Urbańskiego. 

  • Cykl SCENA MŁODYCH

    Zapraszamy na majowe przedstawienia. Gramy Lunapark z piosenkami Grzegorza Ciechowskiego oraz Kamień wg Bronki Nowickiej.  

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • 80. urodziny Ewy Wiśniewskiej

    25 kwietnia Ewa Wiśniewska obchodzi 80. urodziny! Jubilatce życzymy pogody ducha, radości, artystycznych zachwytów i kolejnych aktorskich wyzwań. 

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – recenzje po prapremierze

    Baron Münchhausen dla dorosłych autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – recenzje po prapremierze. 




  • Z bagna za włosy. Rozmowa z Maciejem Wojtyszką

    Maciej Wojtyszko o Münchhausenie: „Jego sposób myślenia jest nam potrzebny zawsze, tym bardziej, im bardziej musimy się wyciągać za włosy. Z bagna albo i szamba”. 

  • Książę Łgarzy | Münchhausen w Narodowym

    Baron Münchhausen dla dorosłych – Maciej Wojtyszko główną postacią swojego dramatu uczynił uosobienie bajecznej mistyfikacji, łgarstwa, nieokiełzanej fantazji. 

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • Premiery w sezonie 2021/2022

    Przed nami ostatnia premiera sezonu – Maria Stuart Schillera w realizacji Grzegorza Wiśniewskiego 




  • Danuta Stenka nagrodzona na Festiwalu BOSKA KOMEDIA

    Danuta Stenka za rolę Charlotty w Sonacie jesiennej otrzymała nagrodę aktorską na Festiwalu BOSKA KOMEDIA w Krakowie. Gratulujemy!

  • WIECZÓR TRZECH KRÓLI – recenzje

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Wieczoru Trzech Króli albo Co chcecie w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • Miłosne gry pozorów. Gramy Shakespeare’a!

    Miłosne intrygi, zamiany ról, gry pozorów, dźwiękowa feeria – Wieczór Trzech Króli w inscenizacji Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 4 grudnia 2021.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „To będzie spektakl o bogactwie, wielości odcieni, jakie słowo »miłość« może ze sobą nieść” – mówi Piotr Cieplak, który pracuje nad inscenizacją Wieczoru Trzech Króli.

  • Ranking TEATRU – Narodowy wśród najlepszych!

    Twórcy i spektakle Teatru Narodowego zostali wymienieni w wielu kategoriach ankiety miesięcznika TEATR „Najlepszy, najlepsza, najlepsi w sezonie 2020/2021”.

  • Recenzenci o ZAMKU

    Odnotowujemy recenzje i opinie po premierze Zamku Kafki w reżyserii Pawła Miśkiewicza.

  • „Gdzie jest mój zamek?” | Kafka w Narodowym

    Zamek w reżyserii Pawła Miśkiewicza – ta przypowieść o ludzkim losie każe badać granice własnej wolności. Na premierę przedstawienia zaprosiliśmy 6 listopada 2021.

  • Bez polisy ubezpieczeniowej. Paweł Miśkiewicz o ZAMKU

    Paweł Miśkiewicz mówi o pracy nad Zamkiem Kafki: „K., główny bohater Zamku, przynosi swoje ziarno prawdy, by »zapalić« do wolnościowego zrywu”.

  • Danuta Stenka uhonorowana Nagrodą im. Zelwerowicza!

    Danuta Stenka została laureatką Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę Charlotty w Sonacie jesiennej. Gratulujemy!

  • Jarosław Gajewski laureatem Nagrody Ministra

    Jarosław Gajewski otrzymał Nagrodę Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w kategorii „Teatr”. Gratulujemy!

  • SONATA JESIENNA w Kaliszu – nagrody za kreacje aktorskie!

    Danuta Stenka z Grand Prix, Zuzanna Saporznikow ze Specjalną Nagrodą Aktorską – nagrodami 61. Kaliskich Spotkań Teatralnych. Gratulujemy!

  • Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida dla Danuty Stenki!

    Danuta Stenka została uhonorowana Nagrodą im. Cypriana Kamila Norwida za rolę Charlotty w Bergmanowskiej Sonacie jesiennej. Gratulujemy!

  • Wielka Nagroda „Dwóch Teatrów” dla Ewy Wiśniewskiej

    Ewa Wiśniewska została uhonorowana Wielką Nagrodą Festiwalu „Dwa Teatry” za wybitne osiągnięcia aktorskie w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji Polskiej. Gratulujemy!

  • Sezon 2020/2021 – podsumowanie

    Podsumowujemy sezon 2020/2021. Dziękujemy wszystkim widzom i przyjaciołom Teatru, którzy w tym trudnym czasie okazywali nam bezcenne wsparcie. 

  • PIKNIK POD WISZĄCĄ SKAŁĄ – recenzje

    Przedstawiamy opinie recenzentów o Pikniku pod Wiszącą Skałą wg Joan Lindsay w reżyserii Leny Frankiewicz.

  • Premiera PIKNIKU POD WISZĄCĄ SKAŁĄ

    Konserwatywna pensja Pani Appleyard i siły świata nadprzyrodzonego – premiera Pikniku pod Wiszącą Skałą w reżyserii Leny Frankiewicz odbyła się 29 maja 2021.

  • Najpierw trzeba zasnąć. Rozmowa z Leną Frankiewicz


    „Trzy dziewczyny ściągają gorsety i wiedzione przez sen wchodzą do Skały – co to znaczy?” – zastanawia się Lena Frankiewicz, reżyserka Pikniku.

  • Recenzje po prapremierze SKÓRY WĘŻA

    Skórę węża autorstwa i w reżyserii Artura Urbańskiego oceniają recenzenci i teatralni blogerzy.


  • Prapremiera SKÓRY WĘŻA

    Artur Urbański przygotował sceniczną interpretację własnego dramatu. Prapremiera Skóry węża odbyła się 27 maja 2021.


  • Wykluczona. Rozmowa z Arturem Urbańskim

    Reżyser o pracy nad dramatem swojego autorstwa. Skóra węża to opowieść o słynnych twórcach: Swinarskim, Brechcie i jego byłej kochance – Ruth Berlau.

  • Recenzenci o ŚNIEGU


    Recenzenci i teatralni blogerzy piszą o Śniegu Przybyszewskiego w reżyserii Anny Gryszkówny.

  • ŚNIEG | Trzeba iść za gwiazdami

    Intensywność relacji, uwikłanie w namiętności, zmaganie z podskórnymi tęsknotami. Premiera Śniegu odbyła się 12 marca 2021.




  • Na początku jest... tęsknota. Rozmowa z Anną Gryszkówną

    „Tęsknota jest uczuciem bliskim każdej z postaci Śniegu” – podkreśla reżyserka Anna Gryszkówna w rozmowie o pracy nad dramatem Przybyszewskiego.




  • Recenzje po premierze TRZECH SIÓSTR

    Odnotowujemy pierwsze recenzje po premierze Trzech sióstr Czechowa w inscenizacji Jana Englerta.


  • TRZY SIOSTRY | Nasze czasy wydadzą się kanciaste

    W spektaklu Jana Englerta sytuacja ogromnieje w intensywności doznań. Czy ucieczka z trywialnej codzienności jest jeszcze możliwa? Na premierę Trzech sióstr zaprosiliśmy 27 lutego 2021.

  • Na grzechy zawsze mamy alibi. Rozmowa z reżyserem

    „Ten dramat idealnie współgra ze współczesnością” – podkreśla Jan Englert, reżyser Czechowowskich Trzech sióstr.

  • Recenzje SONATY JESIENNEJ

    Opinie krytyków o Sonacie jesiennej Bergmana w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

  • SONATA JESIENNA. Motywy główne

    Intymny dramat rodzinny, pytania o życiowe i artystyczne spełnienie, międzyludzkie więzy, przemijanie. Premiera Sonaty jesiennej odbyła się 10 października 2020.

  • Danuta Stenka z Nagrodą im. Ireny Solskiej!

    Danuta Stenka została uhonorowana Nagrodą im. Ireny Solskiej za wybitne osiągnięcia aktorskie. Gratulujemy!


  • Recenzje po premierze MATKI JOANNY...

    Pierwsza premiera sezonu 2020/2021 – Matka Joanna od Aniołów Iwaszkiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi w ocenie teatralnych krytyków

  • MATKA JOANNA… | Rozmowa z reżyserem

    „Najważniejszym tematem jest próba zrozumienia doświadczenia mistycznego” – podkreśla Wojciech Faruga, reżyser Matki Joanny od Aniołów Iwaszkiewicza.


  • Świętość i grzech – MATKA JOANNA...

    Doczesność i wieczność, świętość i grzech – perspektywa jest szeroka. Powstał spektakl o granicznych doświadczeniach. Premiera Matki Joanny... odbyła się 5 września 2020.

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.


Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj