Aktualności

Wojciech Bogusławski – 190. rocznica śmierci



23 lipca upływa 190. lat od śmierci Wojciecha Bogusławskiego – „ojca Teatru Narodowego”; aktora, śpiewaka operowego, reżysera, dramatopisarza, tłumacza, znakomitego organizatora – wszechstronnego i przedsiębiorczego człowieka teatru.



Józef Rejchan, Portret Wojciecha Bogusławskiego, olej na płótnie (1798), Muzeum Narodowe w Warszawie



Wbrew potocznemu mniemaniu – Wojciech Bogusławski nie założył Teatru Narodowego. Jednakże od roku 1778 występował w Teatrze Narodowym, a w roku 1783 po raz pierwszy objął jego dyrekcję. Był aktorem, śpiewakiem, dramatopisarzem, tłumaczem, znakomitym organizatorem – wszechstronnym i przedsiębiorczym człowiekiem teatru. Z przerwami kierował tą instytucją aż do roku 1814; nikt już potem nie sprawował dyrekcji równie długo.

Były to czasy, kiedy podjęto ostatnią próbę naprawy Rzeczpospolitej, uwieńczoną w 1791 roku Konstytucją 3 Maja. Po wojnie domowej i obcej interwencji kraje ościenne dokonały rozbioru przeważającej części kraju, a po nieudanej insurekcji w roku 1794 ostateczny rozbiór zakończył istnienie suwerennego państwa polskiego. Warszawa na dwanaście lat znalazła się w granicach Prus, następnie – pod egidą napoleońską – stała się stolicą efemerycznego księstwa, stanowiącego namiastkę polskiej państwowości.


Bogusławski potrafił w tych burzliwych czasach wypełnić Teatr Narodowy treściami żywo obchodzącymi jego widzów – budując i rozwijając kulturę teatralną, i po swojemu komentując bieżące wydarzenia. W duchu Konstytucji 3 Maja wzywał do równouprawnienia stanów. Piętnował spiskujących z obcymi mocarstwami magnatów. Przed wybuchem insurekcji nawoływał do społecznej solidarności w komedio-operze Cud mniemany czyli Krakowiaki i Górale, a że czynił to pod obcym rządem, posłużył się formą aluzji. Okoliczności dziejowe spowodowały, że ta forma stała się charakterystyczna dla polskiego repertuaru następnych dwustu lat.

Friedrich Anton Lohrman, „Cud mniemany czyli Krakowiaki i GóraleWojciecha Bogusławskiego, rycina (1794)


Bogusławski wprowadził do teatru dramat wysoki, wystawiał Shakespeare’a, dbał o oprawę inscenizacyjną widowisk.
Przede wszystkim stworzył jednak formułę teatru obywatelskiego, mądrze – chociaż nie zawsze wprost – odnoszącego się do zagadnień nurtujących polską publiczność.


Mimo że pracę w Teatrze Narodowym zaczął w kilkanaście lat po jego powstaniu, uchodzi za ojca narodowej sceny.
Jego pomnik stoi dziś przed budynkiem Teatru, a medalion z jego profilem stanowi godło Teatru Narodowego.


Friedrich Anton Lohrman, Wojciech Bogusławski w partii tytułowej w operze „Axur” Antonia Salieriego, akwarela (1793), Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego

Jan Ligber, Wojciech Bogusławski jako Nałęcz w tragedii „Ludgarda” Ludwika Kropińskiego (1818)




Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj