Aktualności

Wspominamy Igora Przegrodzkiego

27 lipca mija 10. rocznica śmierci Igora Przegrodzkiego (1926–2009), jednego z najwybitniejszych powojennych aktorów teatralnych.

Igor Przegrodzki. Fot. Andrzej Georgiew / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego


„Dorobkiem scenicznym Igora Przegrodzkiego można by obdzielić kilka żywotów aktorskich – pisała Jolanta Kowalska. – Rzecz nawet nie w ilości ról, które trzeba liczyć w setkach, lecz w bogactwie doświadczeń. Jego sztuka ogniskowała w sobie refleksy najważniejszych przemian w historii teatru polskiego XX wieku. Terminował u mistrzów międzywojnia, u schyłku kariery zadomowił się w teatrze Jerzego Grzegorzewskiego, jednego z ostatnich twórców wiernych tradycjom awangardy”*.

Większość swojego zawodowego życia spędził we Wrocławiu, od 2000 roku należał do zespołu Teatru Narodowego.
Był jednym z ulubionych aktorów Grzegorzewskiego i od czasów wrocławskich grał w większości przedstawień w jego reżyserii. Na narodowej scenie po raz pierwszy wystąpił jako Książę Himalaj w Operetce Witolda Gombrowicza przygotowanej przez Grzegorzewskiego (2000). „Nienagannie wytworny, niespieszny w geście i wystudiowany w każdym niuansie mimicznym, a przy tym rozkosznie manieryczny w modulowanej melodii zdań, był kwintesencją wielkopańskiej pretensji rodem z wodewilu, tu wyszlifowanej do połysku i dyskretnie przerysowanej dla potrzeb groteski” – notowała Jolanta Kowalska**.













Na zdjęciu: Wojciech Malajkat (Mistrza Fior), Igor Przegrodzki (Książę Himalaj) oraz Beata Fudalej (Księżna Himalaj) w Operetce Witolda Gombrowicza w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Premiera w Teatrze Narodowym 25 czerwca 2000.
Fot. Wojciech Plewiński / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

W późniejszych przedstawieniach Grzegorzewski obsadzał Przegrodzkiego najczęściej w roli starych aktorów. Sceniczna fikcja łączyła się więc z indywidualną biografią artysty. Role Bonawentury Kudlicza w Nocy listopadowej (2000), Kazimierza Kamińskiego w „Hamlecie” Stanisława Wyspiańskiego, Artysty komedianta w On. Drugim Powrocie Odysa (2005) zyskiwały rangę symboli tradycji teatru.










Na zdjęciu: Ewa Konstancja Bułhak (Żona Wyspiańskiego), Wojciech Malajkat (Wyspiański-Hamlet) oraz Igor Przegrodzki w roli Kazimierza Kamińskiego w „Hamlecie Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Premiera w Teatrze Narodowym 28 września 2003.
Fot. Michał Mrowiec / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

Na scenie Teatru Narodowego Przegrodzki występował także w rolach komediowych – jako groteskowy Pudel w Na czworakach Tadeusza Różewicza (2001, reż. Kazimierz Kutz), a zwłaszcza jako Twardosz w Dożywociu Aleksandra Fredry (2001, reż. Jan Englert).
„Opatulony w czarną pelerynę, porusza się, drobiąc małe kroczki, siada powoli, jakby z lękiem, nie mówi, a cedzi słowa. Sylwetką przypomina wielką sowę. Przegrodzki odwołuje się do najlepszych wzorów charakterystycznego aktorstwa. To najciekawszy epizod przedstawienia” – zachwycał się Jacek Wakar***. „Igor Przegrodzki przełamał tradycję grania Twardosza na zimno –  jest w nim więcej pasji, uzewnętrznionej astmatycznymi poświstami, przydźwiękami i pomrukami, bystrym okiem i uchem, którymi śledzi rozwój wypadków” – dodawał Tomasz Miłkowski****.

Ostatnią rolą aktora był służący Jegoruszka w Iwanowie Antona Czechowa (2008, reż. Jan Englert), który przemierzał w milczeniu scenę, rzucając w finale tylko jedno słowo: „Pas!”.  

* Jolanta Kowalska, Igor Przegrodzki – aktor jak czysta tablica, „Teatr Narodowy. Kronika. Sezony 2006–2010”, Warszawa 2010
** Jolanta Kowalska, op. cit.
*** Jacek Wakar, Fredro, czyli powtórzenie, „Życie” 2001, nr 146
**** Tomasz Miłkowski, Zespołowy Fredro, „Trybuna” 2001, nr 160










Na zdjęciu: Igor Przegrodzki (Twardosz) i Jan Englert (Łatka) w Dożywociu Aleksandra Fredry w reżyserii Jana Englerta. Premiera w Teatrze Narodowym 23 czerwca 2001.
Fot. Wojciech Plewiński / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego



Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj