Aktualności

Dziwne jest nasze życie – „Letnicy” w Narodowym

Gorzki, rozrachunkowy dramat z życia inteligencji w reżyserii Macieja Prusa – premiera Letników → Maksima Gorkiego odbyła się 9 listopada na dużej scenie Teatru.

Scena zbiorowa. Fot. Krzysztof Bieliński

Na zdjęciu: scena zbiorowa w „Letnikach” Maksima Gorkiego w reżyserii Macieja Prusa. Premiera w Teatrze Narodowym 9 listopada 2019. Fot. Krzysztof Bieliński

Gorki napisał Letników w ważnym momencie historycznym, w czasie społecznych napięć i zbliżających się rewolucji – był rok 1904. Dramat, którego zbiorowym bohaterem jest inteligencja, przedstawia historię trzech małżeństw, dwóch rodzeństw i otaczających ich ludzi spędzających czas na letnisku, w podmiejskich daczach (tytuł sztuki w oryginale brzmi: Дачники).
„Inteligenci – ludzie, którzy zadają sobie pytania o sens i pożytki aktywności społecznej i najczęściej odpowiedzi zadowalającej łatwo nie znajdują – jak tytułowi letnicy Gorkiego, spędzali ciepłe miesiące w podmiejskich daczach – pisze Marek Radziwon w tekście Kim są inteligenci? zamieszczonym w programie do przedstawienia. –  Życie takie miało wtedy swój stały rytm. Był to nie tylko krótki czas urlopu na działce w ciszy i spokoju, ale trwała tradycja, nakazująca przebywać w sezonie letnim poza miastem; z przenosinami na wieś całej rodziny, towarzystwa i obowiązków zawodowych*”.

Zaczyna się spokojnie – jasne letnie dni, tętniąca życiem przyroda, przechadzki i kurtuazyjne rozmowy. Sceniczna opowieść, początkowo bliska sielance, z czasem staje się coraz bardziej mroczna. Nad głowami letników zbierają się chmury. Pojawiają się tony dramatyczne i groteskowe. „Jakiż to smutny wodewil!” – mówi jedna z postaci, Zamysłow. Okazuje się, że porozumienie bohaterów jest pozorne, narasta niepewność, nikt tu nikogo nie darzy zaufaniem, a znaczone egoizmem wzajemne relacje stają się coraz bardziej okrutne.

Podążając za Gorkim Maciej Prus tworzy ironiczno-gorzki portret dzisiejszej inteligencji. Z jednej strony jest pełen niepokoju, ciążący ku autorytaryzmowi świat zewnętrzny, który rzutuje na bohaterów, z drugiej – precyzyjna analiza psychologiczna ich skomplikowanego świata wewnętrznego. Inteligencja mierzy się nie tylko z gorączką uczuć, brakiem wzajemnego zrozumienia, ale także z marazmem i własną niemocą. Pojawiają się pytania o powinności społeczne, o życie bez wyznaczonego kierunku, bez ciężaru i bez ideałów. „Dziwne jest nasze życie! – przyznaje Warwara Michajłowna. – Mówimy, mówimy – i nic więcej! Nagromadziliśmy mnóstwo opinii... z jakąś podejrzaną szybkością przyjmujemy je i odrzucamy... A pragnień, jasnych, mocnych pragnień nie mamy... nie! (…) Mówię o wszystkich. Żyjemy nieszczerze, brzydko, nudno**”.

Wyraźnie rysuje się kwestia podstawowa – ile jest w tym winy samej inteligencji, a ile czasów, w których żyjemy? „Idę ulicą i widzę jakichś ludzi... – mówi zmagający się z twórczym kryzysem pisarz Szalimow. – Mają jakieś zupełnie inne twarze... i oczy... Patrzę na nich i czuję, że nie będą mnie czytali... to dla nich nieciekawe... Ci ludzie są mi obcy. Jestem im niepotrzebny... Jak łacina. Nie mogę pojąć, kim są? Czego im potrzeba? ***

Na pierwszym planie: Karol Dziuba, Mateusz Rusin, Paweł Paprocki, Beata Ścibakówna, Zuzanna Saporznikow, na drugim planie: Arkadiusz Janiczek, Dominika Kluźniak, Anna Gryszkówna, Edyta Olszówka. Fot. Krzysztof Bieliński

Na zdjęciu: Arkadiusz Janiczek (Dudakow), Karol Dziuba (Zamysłow), Dominika Kluźniak (Warwara Michajłowna), Mateusz Rusin (Włas), Anna Gryszkówna (Kaleria), Beata Ścibakówna (Maria Lwowna), Paweł Paprocki (Basow), Zuzanna Saporznikow (Sasza), Edyta Olszówka (Olga Aleksjejewna) w „Letnikach” Maksima Gorkiego w reżyserii Macieja Prusa. Premiera w Teatrze Narodowym 9 listopada 2019. Fot. Krzysztof Bieliński

Przedstawienie powstało na dużej scenie Teatru, w sali Bogusławskiego. Scenografię przygotowała Jagna Janicka, autorką kostiumów jest Martyna Kander, reżyserem światła – Maciej Igielski; spektakl opracowała muzycznie Małgorzata Małaszko.
W ponad dwudziestoosobowej obsadzie – Paweł Paprocki jako adwokat Basow oraz Dominika Kluźniak, która tworzy portret jego żony, Warwary Michajłowny. Kalerię, siostrę Basowa gra Anna Gryszkówna, a Własa, brata Warwary – Mateusz Rusin. Krzysztof Stelmaszyk występuje w roli inżyniera Susłowa, a Michalina Łabacz jako jego żona Julia Filipowna. Trzecie małżeństwo to lekarz Dudakow w interpretacji Arkadiusza Janiczka i Olga Aleksjejewna grana przez Edytę Olszówkę. Literatem Szalimowem jest Piotr Grabowski, a Riuminem – Henryk Simon. W postać lekarki Marii Lwowny wciela się Beata Ścibakówna. Na scenie również – Mariusz Benoit jako wuj Susłowa, Dwukropek oraz Karol Dziuba jako Zamysłow, pomocnik Basowa. Ponadto w obsadzie: Jacek Mikołajczak (Pustobajka), Grzegorz Kwiecień (Kropiłkin), Zuzanna Saporznikow (Sasza). W rolach uczestników amatorskiego kółka dramatycznego: Kamil Mrożek (Pan Sjemionow), Joanna Kwiatkowska-Zduń (Aktorka I), Marzena Gorska (Aktorka II), Mateusz Kwiecień (Amant) i Łukasz Borkowski (Epizodysta).

* Marek Radziwon, Kim są inteligenci? (tekst zamieszczony w programie do przedstawienia)
** Maksim Gorki, Letnicy, tłum. Stanisław Brucz, PIW, Warszawa 1950
*** op. cit. 

Letnicy Maksima Gorkiego w reżyserii Macieja Prusa | premiera 9 listopada 2019 w sali Bogusławskiego
Strona przedstawienia →

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj