Aktualności
Słowa mają moc | MĘŻCZYŹNI OBJAŚNIAJĄ MI ŚWIAT – prapremiera
24/03/2026
Mężczyźni objaśniają mi świat – słynny zbiór esejów Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej, według scenariusza Mariusza Gołosza. Prapremiera odbędzie się na Scenie Studio w Międzynarodowy Dzień Teatru, 27 marca 2026.
Projekt plakatu: Ola Jasionowska, opracowanie: Elipsy / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego
„Słowa mają moc” – pisze Rebecca Solnit, historyczka idei, krytyczka kultury i społeczna aktywistka, jedna z najbardziej wpływowych amerykańskich intelektualistek przełomu XX i XXI wieku, autorka, za sprawą której przez świat przeszła fala ruchu #metoo, a do języka weszło określenie mansplaining. Twórcy przedstawienia zastanawiają się, jak odpowiednio nazywać rzeczywistość, pytają, czym jest dyskryminacja ze względu na płeć, jak wyznaczać granice i stawiać opór, pytają o szacunek i godność. Wskazują na problemy z międzyludzką komunikacją i na krzywdę wyrządzaną sobie wzajemnie – bez względu na płeć. Podczas teatralnego wieczoru przeniesiemy się do Aspen, gdzie Rebecce, głównej bohaterce mężczyzna objaśniał świat. To tam, w narciarskim ośrodku poznamy pewną dziewczynę, która będzie się chciała za wszelką cenę nauczyć mówić: „nie”, a także inną pewną dziewczynę, która postara się wyjaśnić pewnemu mężczyźnie, uważającemu się za feministę, że nim nie jest.
Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej – próba dla mediów: Aleksandra Justa (Rebecca), Patrycja Soliman (Padawanka), Zuzanna Saporznikow (Agnieszka). Fot. Marta Ankiersztejn
„Odnajduję się w tym, co Rebecca pisze o drodze; o kobiecie, która jest w drodze i być może czeka ją jeszcze tysiąc mil, ale bynajmniej nie znajduje się na samym jej początku – mówi Klaudia Gębska. – Etap, na którym jesteśmy jako kobiety, przynosi nadzieję na to, że nastąpi zmiana. Rebecca pisze również, co jest dla mnie bardzo istotne, jak ważne jest n a z y w a n i e rzeczy. Określenie przemoc domowa pojawiło się dopiero w latach siedemdziesiątych. (…) Dopóki czegoś nie nazwiesz, nie jesteś się w stanie temu sprzeciwić”. (Jesteś wolna, ważna, potrzebna. Rozmowa z Klaudią Gębską)
Z kolei Agnieszka Graf w tekście Język jako pole walki: mansplaining, manosfera, #metoo, zamieszczonym w programie przedstawienia, pisze: „Nie zostałam językoznawczynią, ale przygoda z językoznawstwem zrobiła ze mnie feministkę”. A wcześniej zaznacza: „Badania o gender i języku czytałam na studiach. Z wypiekami na twarzy, z niedowierzaniem, wreszcie – z gniewem. Byłam nieśmiała, rzadko zabierałam głos, łatwo dawałam sobie przerywać. Myślałam, że to ze mną coś jest nie tak. I właśnie przez wiedzę o zachowaniach językowych dotarłam do wiedzy o relacjach władzy między płciami i jej wpływie na moje życie. W języku ta władza działa niejako sama, bo język gada (i milczy) za nas. Mówiąc (albo milcząc), realizujemy – i przyswajamy – kulturowe normy. Jedno z ciekawszych odkryć, o jakim wtedy przeczytałam, dotyczyło «pracy konwersacyjnej». Kobiety rzeczywiście mówią więcej niż mężczyźni, ale tylko w tych kontekstach, gdzie mówienie nie wiąże się z sygnalizowaniem statusu lub zabieganiem o miejsce w hierarchii, ale stanowi rodzaj pracy, wkładu w budowanie więzi. W tych właśnie okolicznościach mężczyźni dają sobie prawo do milczenia, a kobiety to męskie milczenie obsługują – podtrzymują rozmowę, dopowiadają, potakują, zadają wspomagające pytania, podrzucają przykłady potwierdzające tezy rozmówców, pracowicie rozwijają wątki poddane przez innych (zwykle mężczyzn, bo to oni częściej decydują)”.
Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej – próba dla mediów: Aleksandra Justa (Rebecca), Zuzanna Saporznikow (Agnieszka). Fot. Marta Ankiersztejn
Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej – próba dla mediów: Zuzanna Saporznikow (Agnieszka). Fot. Marta Ankiersztejn
Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej – próba dla mediów: Aleksandra Justa (Rebecca), Patrycja Soliman (Padawanka). Fot. Marta Ankiersztejn
W przedstawieniu występują: Aleksandra Justa jako Rebecca, Patrycja Soliman w roli Padawanki, Kinga Ilgner w roli Magdy, Edyta Olszówka jako Kamila i Laura Palmer, Zuzanna Saporznikow jako Agnieszka, Anna Lobedan jako Kasandra, Piotr Kramer w rolach Kelnera i Agenta Coopera, Wiesław Cichy w rolach Nauczyciela i Niedźwiedzia.
Autorką przekładu jest Anna Dzierzgowska, autorami adaptacji – Mariusz Gołosz i Klaudia Gębska, autorem scenariusza – Mariusz Gołosz, za dramaturgię odpowiadają Mariusz Gołosz i Patryk Kozłowski, za scenografię, kostiumy i reżyserię światła – Julia Furdyna i Zofia Tomalska. Muzykę komponuje Olga Pasek, choreografką jest Magdalena Kawecka, asystentką reżyserki – Katarzyna Kłosowska, inspicjentami – Katarzyna Kłosowska / Adam Borkowski, suflerką – Anna Leszczyńska. Realizatorami światła są Bartłomiej Frysztak i Kacper Bobylak, realizatorami dźwięku – Piotr Gos i Marek Wojtulanis, realizatorami wideo – Jakub Czarniecki, Mariusz Chałubek, Paweł Woźniak.
Strona spektaklu Mężczyźni objaśniają mi świat
Mężczyźni objaśniają mi świat Rebekki Solnit w reżyserii Klaudii Gębskiej | prapremiera na Scenie Studio w Międzynarodowy Dzień Teatru, 27 marca 2026
Kolejne zaplanowane przedstawienia:
28, 29, 31 marca, godz. 19:30
1 kwietnia, godz. 19:00
29, 30 kwietnia, godz. 19:00
1, 2 maja, godz. 19:00
