Aktualności

Jan Englert – 55 lat na scenie

5 listopada mija pięćdziesiąt pięć lat od scenicznego debiutu Jana Englerta – aktora, reżysera, pedagoga, dyrektora artystycznego Teatru Narodowego.


„Aktor tylko bywa twórcą. Dlaczego bywa, a nie jest? Ponieważ nigdy nie tworzy dla siebie. Przedstawienie powstaje wtedy, kiedy styka się z reakcją widowni. To samo przedstawienie zagrane z tym samym zaangażowaniem może różnić się o klasę z powodu odbiorcy. Czasem publiczność sprawia, że aktor szybuje wysoko do góry. Innym razem widz się nudzi i nie akceptuje konwencji” * – zauważa Jan Englert.

Jan Englert (Witold Gombrowicz). Fot. Andrzej Wencel

Jan Englert (Witold Gombrowicz) w „Dowodzie na istnienie drugiego” autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki. Prapremiera w Teatrze Narodowym 14 marca 2014. Fot. Andrzej Wencel

Jan Englert jest absolwentem warszawskiej PWST (1964). Po ukończeniu studiów był aktorem warszawskich teatrów: Polskiego (1964–1969, 1981–1994), Współczesnego (1969–1981), a od 1997 roku jest członkiem zespołu Teatru Narodowego. „Zmieniałem co dekadę zespoły teatralne i metody pracy: z Teatru Współczesnego Erwina Axera przeszedłem do Teatru Polskiego Dejmka, a od Dejmka do Teatru Narodowego Jerzego Grzegorzewskiego. Każda kolejna zmiana była dla mnie szokiem, otwierał się zupełnie nowy etap”  – wspominał. W Teatrze Współczesnym wystąpił w przedstawieniach w reżyserii Erwina Axera, m.in.:  jako Leon w Matce Witkiewicza, Szatan w Kordianie Słowackiego i Karlos w Krawcu Mrożka, a także Macieja Prusa – jako Łopachin w Wiśniowym sadzie Czechowa. Jerzy Kreczmar obsadził Jana Englerta w roli Gustawa w Dziadach kowieńskich Mickiewicza. „Axer uświadomił mi, że istnieje coś takiego jak forma – mówił aktor o współpracy z reżyserem w Teatrze Współczesnym. – Bardzo prawdziwie pan gra, ale proszę poszukać innego człowieka. Taka uwaga zmieniła cały mój sposób myślenia o pracy”.

Angaż aktora w Teatrze Polskim za dyrekcji Kazimierza Dejmka przypadł na trudny okres stanu wojennego i jego konsekwencji w latach następnych. Englert mimo to wykorzystał szansę na twórczy rozwój. „Podczas pracy nad Wyzwoleniem, dzięki uwadze Dejmka, zrozumiałem, jakie popełniłem błędy. Na górze pan cierpi: serce cierpi, głowa cierpi, a na dole ma pan nogi skoczka, które kłamią – w ogóle pan nie cierpi. To jest uwaga techniczna, która poważnie potraktowana może otworzyć nowe horyzonty”. Dejmek-reżyser obsadzał Englerta w modernistycznych dramatach Wyspiańskiego – obok Konrada w Wyzwoleniu zagrał Pana Młodego w Weselu; występował u Dejmka również w nowych sztukach Mrożka, m.in.: w roli tytułowej w Vatzlavie oraz jako Bartodziej w Portrecie. Za swoje najważniejsze role w Teatrze Polskim aktor uważa Henryka w Ślubie Gombrowicza w reżyserii Tadeusza Minca i rolę tytułową w Ryszardzie III Shakespeare’a w inscenizacji Macieja Prusa.

„Kiedy w końcu zacząłem pracować z Grzegorzewskim, całkowicie mu się podporządkowałem. To był artysta. Ktoś, kto potrafił wokół siebie budować rzeczywistość na własny użytek lub dla innych” – opowiadał aktor. Jerzy Grzegorzewski obsadził Jana Englerta w Teatrze Narodowym m.in.: jako Chłopickiego w Nocy listopadowej Wyspiańskiego, Henryka w Nie-Boskiej komedii Krasińskiego, Króla-Makbeta w Hamlecie Stanisława Wyspiańskiego, R w Duszyczce Różewicza (2004) – przedstawieniu, które wciąż jest w repertuarze Teatru Narodowego. Na Scenie Narodowej pracował też z innymi reżyserami, ponownie z Maciejem Prusem – tytułowa rola w Królu Lirze Shakespeare’a i Gajew w Wiśniowym sadzie Czechowa; Jerzym Jarockim – Witold III w Błądzeniu wg Gombrowicza i Eugeniusz w Tangu Mrożka, Mają Kleczewską – Tezeusz w Fedrze i Jakub Roux w Marat/Sade Weissa. Zagrał tutaj w przedstawieniach we własnej reżyserii, m.in.: Arnolfa w Szkole żon Molière’a, Łatkę w Dożywociu i Radosta w Ślubach panieńskich Fredry.

Anna Gryszkówna (Aktorka), Jan Englert (R). Fot. Wojciech Plewiński

Na pierwszym planie: Jan Englert (R), na drugim planie: Anna Gryszkówna (Aktorka) w „Duszyczce” na podstawie poematów Tadeusza Różewicza w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Prapremiera w Teatrze Narodowym 30 stycznia 2004. Fot. Wojciech Plewiński

Jan Englert wystąpił również w kilkudziesięciu filmach, zagrał i wyreżyserował wiele przedstawień w Teatrze Telewizji. Od 1980 roku jest wykładowcą warszawskiej PWST (od 1995 – Akademii Teatralnej), której dwukrotnie był rektorem. Za jego kadencji odbudowano Teatr Szkolny Collegium Nobilium i powołano Międzynarodowy Festiwal Szkół Teatralnych. W 2003 roku objął stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Narodowego.

Po pięćdziesięciu pięciu latach pracy Jan Englert podkreśla, że jego zawód jest przede wszystkim rzemiosłem. „Aktorstwo jest mostem przerzuconym między prywatnością aktora a jego ciałem, wrażliwością, wyobrażeniem o granej postaci. Punktem startowym w pracy nad rolą jest przyswojenie roli sobie albo siebie roli. Celem jest znalezienie prawdy, która w teatrze nigdy nie jest realistyczna. Zawsze narzuca ją konwencja, dlatego jest od początku do końca wymyślona” – podsumowuje Jubilat.

W Teatrze Narodowym Jana Englerta można oglądać w przedstawieniach mistrzów teatru – jako R w poetyckiej Duszyczce Jerzego Grzegorzewskiego i Eugeniusza w Tangu, realizacji Jerzego Jarockiego. Gra Radosta w Ślubach panieńskich, spektaklu we własnej reżyserii. Tworzy portret Witolda Gombrowicza w dramacie autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – Dowodzie na istnienie drugiego; gra Sira w Garderobianym Harwooda przygotowanym przez Adama Sajnuka.

Oprócz Fredrowskich Ślubów panieńskich aktualnie w repertuarze Narodowej Sceny znajdują się jeszcze dwie realizacje Englerta: tragikomiczna Udręka życia Levina oraz Kordian Słowackiego – przedstawienie, którego premiera odbyła się 19 listopada 2015 roku w 250 rocznicę powstania Teatru Narodowego.

* wszystkie cytaty pochodzą z: Czas teraźniejszy [z Janem Englertem rozmawia Michał Smolis], „Notatnik Teatralny” 2010, nr 60–61

 

55-lecie twórczości scenicznej Jana Englerta – list wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego →

Biogram Jana Englerta →



Role Jana Englerta w Teatrze Narodowym – galeria:

  • Szlachetność i profity. Rozmowa z Janem Englertem

    „Rozkrok między szlachetnością a interesownością, pychą a skromnością – to jest najciekawsze” – mówi Jan Englert, reżyser Mizantropa

  • W próbach: MIZANTROP

    Próby i przygotowania do Molierowskiego Mizantropa. Reżyseruje Jan Englert. Premiera 10 grudnia na scenie Studio. 

  • Niejednoznaczność | Molière w Narodowym

    Pytania o nasz stosunek do świata i postawę wobec innych, o egoizm i empatię – Jan Englert reżyseruje Mizantropa Molière’a. 

  • Repertuar grudzień 2022 – luty 2023

    W grudniu zapraszamy na premierę Mizantropa! Ponadto na trzech scenach Teatru wiele tytułów, w tym Księgi Jakubowe.

  • Oferty promocyjne

    Comiesięczne programy TEATR DLA SENIORÓW, TEATR DLA STUDENTÓW (obecnie w ofercie propozycje od grudnia do lutego 2023) oraz inne aktualne promocje. 

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • Eimuntas Nekrošius – wspomnienie

    Eimuntas Nekrošius (21 listopada 1952 – 20 listopada 2018). Wspominamy litewskiego reżysera, jednego z najwybitniejszych europejskich twórców teatralnych ostatniego półwiecza.

  • W Czytelni: eseje poświęcone Eimuntasowi Nekrošiusowi

    Obszerne eseje autorstwa Łukasza Drewniaka poświęcone Dziadom oraz Ślubowi, spektaklom przygotowanym przez Eimuntasa Nekrošiusa w Teatrze Narodowym. 

  • 80. urodziny Anny Seniuk

    Anna Seniuk obchodzi 80 urodziny! Jubilatce składamy z tej okazji najserdeczniejsze życzenia wszelkiej pomyślności!

  • DEKALOG – recenzje po premierze

    Przedstawiamy wybór recenzji po premierze Dekalogu Kieślowskiego / Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.  

  • My z nich | rozmowa z Michałem Zadarą

    „My, współcześni Polacy, jesteśmy spadkobiercami bardzo różnych tradycji, narodowości, praktyk” – mówi Michał Zadara, reżyser Ksiąg Jakubowych.

  • Dziedzictwo | premiera KSIĄG JAKUBOWYCH

    Nasi przodkowie, tożsamość i przyszłość – Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk w inscenizacji Michała Zadary.

  • JERZY JAROCKI we wspomnieniach aktorów

    „Był niewątpliwie najlepiej słuchającym reżyserem”... – aktorzy Teatru Narodowego wspominają Jerzego Jarockiego. 10 października mija 10 rocznica śmierci wybitnego reżysera. 

  • Po pierwsze człowiek | premiera DEKALOGU

    Wojciech Faruga sięga po ikoniczne dzieło polskiego filmu, przemyślane na nowo po ponad trzech dekadach. 

  • Rozmowa z Wojciechem Farugą o DEKALOGU

    „Wydaje mi się, że rozważania: co jest dobre, co złe, co trzeba, a czego nie wolno, są teraz, kiedy ten świat po raz kolejny nam się wymknął, wyjątkowo ważne” – mówi reżyser.

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Premiery sezonu 2022/2023

    Zaplanowaliśmy już premiery sezonu 2022/2023! Rozpoczynamy Dekalogiem Kieślowskiego i Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • Podsumowanie sezonu 2021/2022

    Premiery, nagrodzona monografia Dejmek Magdaleny Raszewskiej, projekty artystyczne i edukacyjne, nagrody aktorskie – podsumowujemy sezon 2021/2022.

  • „KLASA TN. Pierwszy dzwonek” – finał projektu

    9 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Bobo! Pokazy zwieńczyły projekt edukacyjny „KLASA TN. Pierwszy dzwonek”. 

  • „KLASA TN. Drugi dzwonek” – finał projektu

    3 i 4 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Ukochanie! Za nami finał projektu edukacyjnego „KLASA TN. Drugi dzwonek”. 

  • Twoja głowa spadnie | premiera MARII STUART

    „Moja głowa była celem tych spisków, lecz to twoja spadnie!” W roli Elżbiety – Danuta Stenka, w roli Marii Stuart – Wiktoria Gorodeckaja. 

  • MARIA STUART – wybór pierwszych recenzji

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Marii Stuart Schillera w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

  • Justyna Kowalska i Mateusz Rusin nagrodzeni!

    Justyna Kowalska i Mateusz Rusin z trzecią nagrodą aktorską 62. Kaliskich Spotkań Teatralnych za role w Tchnieniu Macmillana w reżyserii Grzegorza Małeckiego. Gratulujemy!

  • Cykl SCENA MŁODYCH

    Zapraszamy na majowe przedstawienia. Gramy Lunapark z piosenkami Grzegorza Ciechowskiego oraz Kamień wg Bronki Nowickiej.  

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – recenzje po prapremierze

    Baron Münchhausen dla dorosłych autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – recenzje po prapremierze. 




  • Z bagna za włosy. Rozmowa z Maciejem Wojtyszką

    Maciej Wojtyszko o Münchhausenie: „Jego sposób myślenia jest nam potrzebny zawsze, tym bardziej, im bardziej musimy się wyciągać za włosy. Z bagna albo i szamba”. 

  • Książę Łgarzy | Münchhausen w Narodowym

    Baron Münchhausen dla dorosłych – Maciej Wojtyszko główną postacią swojego dramatu uczynił uosobienie bajecznej mistyfikacji, łgarstwa, nieokiełzanej fantazji. 

  • WIECZÓR TRZECH KRÓLI – recenzje

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Wieczoru Trzech Króli albo Co chcecie w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • Miłosne gry pozorów. Gramy Shakespeare’a!

    Miłosne intrygi, zamiany ról, gry pozorów, dźwiękowa feeria – Wieczór Trzech Króli w inscenizacji Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 4 grudnia 2021.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „To będzie spektakl o bogactwie, wielości odcieni, jakie słowo »miłość« może ze sobą nieść” – mówi Piotr Cieplak, który pracuje nad inscenizacją Wieczoru Trzech Króli.

  • Cykl AKTORZY/SENIORZY

    Teatr Narodowy jest partnerem internetowego projektu Leny Frankiewicz, filmowego cyklu, na który składają się rozmowy o teatrze z seniorkami i seniorami zawodu aktorskiego.

  • WYKŁADY OTWARTE online (materiały audio)

    Wykłady Teatru Narodowego online dotyczące badań nad twórczością wielkich osobowości polskiej kultury.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • Teatr Narodowy w Google Cultural Institute

    Wystawę o burzliwych dziejach Narodowej Sceny można oglądać w sieci! Zapraszamy do odwiedzenia Google Cultural Institute.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj